Nguyên nhân thật sự khiến EVN phải đưa ra cảnh báo không như nhiều người nghĩ.
Mới đây, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đưa ra một thông báo đặc biệt tới toàn dân, trong đó thông tin nhắc tới 2 khung giờ trong ngày nhận được nhiều sự quan tâm. Thực tế, 2 khung giờ này có gì và vì sao lại được EVN nhấn mạnh đến vậy?
Cụ thể, được nhắc tới ở đây là khung giờ 12h00 - 15h00 chiều và 21h00 - 23h00 tối. Trích nguyên văn thông báo của EVN:
Kiểm soát khung giờ cao điểm: Người dân cần đặc biệt hạn chế sử dụng đồng thời các thiết bị điện có công suất lớn (như máy giặt, bình nóng lạnh, máy bơm nước...) trong hai khung giờ trọng điểm: Trưa từ 12h00 đến 15h00 và Tối từ 21h00 đến 23h00 hằng ngày.
Không chỉ là chuyện hóa đơn điện tăng
Nắng nóng càng gay gắt, điều hòa càng trở thành thiết bị “khó rời” trong nhiều gia đình. Nhưng cũng chính vào thời điểm ấy, ngành điện liên tục nhắc đến hai khung giờ cần đặc biệt lưu ý, không chỉ vì chuyện hóa đơn tăng vọt mà còn bởi áp lực rất thật đè lên lưới điện và hệ thống điện trong mỗi ngôi nhà.
Nhiều người thường nghĩ cảnh báo giờ cao điểm đơn giản là lời nhắc “dùng ít điện để đỡ tốn tiền”. Nhưng thực tế, nguyên nhân nằm sâu hơn ở chỗ nhu cầu làm mát tăng mạnh cùng lúc tại hàng nghìn, hàng triệu hộ gia đình, khiến phụ tải hệ thống dồn lên rất nhanh trong một số khung giờ nhất định.
Theo EVN, vào mùa nắng nóng, mức tiêu thụ điện của điều hòa có thể chiếm từ 28% đến 64%, thậm chí tới 80% tổng điện năng sinh hoạt của một hộ gia đình, tùy điều kiện sử dụng. Cũng theo EVN, cứ nhiệt độ môi trường tăng thêm 1 độ C, lượng điện tiêu thụ của điều hòa có thể tăng khoảng 2-3%.
Ảnh minh họa
Điều này giải thích vì sao khi bước vào những ngày nóng đỉnh điểm, chỉ cần buổi trưa oi bức hơn hoặc buổi tối kéo dài cảm giác hầm hập, sản lượng điện sinh hoạt đã có thể tăng rất mạnh. Không chỉ điều hòa, các thiết bị như quạt, tủ lạnh, bếp điện, bình nóng lạnh, máy giặt… nếu cùng hoạt động trong một thời điểm cũng khiến mức tải trong từng hộ gia đình và cả khu dân cư bị dồn lên đáng kể.
Vì vậy, cảnh báo của ngành điện không dừng ở chuyện tiết kiệm. EVN nhiều lần cho biết nắng nóng kéo dài có thể làm tăng nguy cơ quá tải, sự cố, nhảy aptomat, thậm chí cháy nổ so với bình thường. EVNHANOI cũng lưu ý rằng việc dùng nhiều thiết bị điện công suất lớn cùng lúc có thể khiến lưới điện và hệ thống điện trong nhà bị quá tải.
Ảnh minh họa
Vì sao trưa và tối muộn trở thành 2 thời điểm nhạy cảm?
Khung 12h-15h là lúc nền nhiệt ngoài trời thường ở mức cao nhất trong ngày. Khi đó, điều hòa phải làm việc nặng hơn để giữ nhiệt độ phòng, nhất là ở những căn hộ hướng Tây, phòng có nhiều kính hoặc không gian kín bí. Theo EVNHANOI, đây chính là khoảng thời gian phụ tải của hệ thống điện Hà Nội tăng mạnh và thường xuyên chạm đỉnh trong mùa nóng.
Trong khi đó, khung 21h-23h lại là thời điểm phần lớn các gia đình đã trở về nhà, sinh hoạt tập trung hơn và vẫn tiếp tục dùng điều hòa trong nhiều phòng cùng lúc. Nếu cộng thêm các thiết bị như bình nóng lạnh, bếp điện, máy sấy hay các thiết bị điện tử khác, tổng công suất sử dụng trong nhà có thể tăng rất nhanh. Chính sự cộng hưởng này khiến buổi tối muộn trở thành một “điểm nóng” khác về phụ tải.
Một điểm đáng chú ý là khuyến cáo này cũng khá tương đồng với hướng dẫn của các cơ quan năng lượng quốc tế. Bộ Năng lượng Mỹ khuyên người dùng nên đặt thermostat ở mức cao nhất mà vẫn thấy thoải mái, bắt đầu khoảng 75-78°F vào ban ngày, tương đương xấp xỉ 24-26°C. Cách tiếp cận này gần với khuyến nghị trong nước là không hạ điều hòa quá thấp, bởi chênh lệch nhiệt độ trong - ngoài trời càng lớn thì máy càng phải hoạt động nhiều hơn.
Ảnh minh họa
Dùng điều hòa thế nào để vẫn mát mà an toàn điện?
Trong các khung giờ nhạy cảm, điện ngành khuyến cáo không phải là “nhịn mát”, mà là làm mát hợp lý hơn. Bộ Công Thương dẫn khuyến nghị của EVN nêu rõ: chỉ bật điều hòa khi thực sự cần thiết, đặt ở mức 26-27 độ C trở lên, đồng thời không sử dụng đồng thời nhiều thiết bị điện công suất lớn trong giờ cao điểm. Ở một hướng dẫn khác, Bộ Công Thương cũng khuyến nghị mức nhiệt hợp lý là 25-26 độ C ban ngày và 27-28 độ C ban đêm, đồng thời tránh bật tắt điều hòa liên tục vì việc khởi động lại nhiều lần sẽ làm máy tốn điện hơn và giảm tuổi thọ.
Kết hợp quạt khi bật điều hòa là một trong những cách được khuyến khích nhiều nhất. Theo Bộ Công Thương, quạt giúp luồng khí lạnh lưu thông đều hơn trong phòng, tạo cảm giác dễ chịu hơn mà không nhất thiết phải hạ sâu nhiệt độ. Bộ Năng lượng Mỹ cũng cho biết việc dùng quạt có thể hỗ trợ duy trì cảm giác thoải mái ngay cả khi tăng mức cài đặt thermostat.
Ngoài ra, người dùng cũng nên chú ý những chi tiết dễ bị bỏ qua nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến độ an toàn. EVN khuyến cáo nên vệ sinh, bảo dưỡng máy lạnh định kỳ, kiểm tra dây dẫn, mối nối, aptomat và các thiết bị bảo vệ điện trong nhà, nhất là khi điều hòa phải chạy nhiều giờ mỗi ngày. Về phía an toàn điện dân dụng, ESFI lưu ý các thiết bị công suất lớn như điều hòa cần ổ cắm riêng, không nên dùng dây điện hỏng hoặc lệ thuộc vào dây nối như giải pháp thường xuyên, vì đó là những yếu tố có thể làm tăng nguy cơ phát nhiệt và cháy nổ.
Thu Phương