TP.HCM thúc đẩy tăng trưởng bền vững gắn với bảo vệ môi trường

Trong bối cảnh đô thị đặc biệt phải đối mặt với áp lực phát triển kinh tế nhanh và những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, TP.HCM đang thể hiện rõ quyết tâm theo đuổi mô hình tăng trưởng bền vững, lấy môi trường làm nền tảng. Quan điểm xuyên suốt được thành phố quán triệt là không đánh đổi môi trường để lấy tăng trưởng kinh tế, coi đây là nguyên tắc cốt lõi trong mọi quyết sách phát triển.

Thực tế cho thấy, nhờ sự chỉ đạo sát sao từ Thành ủy, UBND TP.HCM cùng sự phối hợp của các bộ, ngành, đặc biệt là sự đồng thuận của cộng đồng doanh nghiệp và người dân, công tác bảo vệ môi trường trên địa bàn đã có nhiều chuyển biến đáng ghi nhận. Các mục tiêu đề ra trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ XI giai đoạn 2021-2025 cơ bản được hoàn thành, phản ánh nỗ lực cải thiện hiệu quả quản lý và kiểm soát ô nhiễm.

Công tác phòng ngừa và giám sát môi trường ngày càng được thực hiện chủ động hơn. Hệ thống tổ chức quản lý nhà nước trong lĩnh vực này được củng cố cả về nhân lực lẫn chất lượng chuyên môn, qua đó nâng cao hiệu lực thực thi chính sách. Song song đó, các quy hoạch và chương trình bảo vệ môi trường đã huy động nguồn lực lớn từ ngân sách, vốn ODA và khu vực tư nhân để đầu tư vào hạ tầng xử lý chất thải, góp phần giải quyết nhiều vấn đề môi trường tồn đọng và từng bước cải thiện chất lượng không khí, nguồn nước.

Tuy vậy, theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, vẫn còn những hạn chế cần khắc phục. Một bộ phận doanh nghiệp chưa tuân thủ nghiêm các quy định, tình trạng xả thải vượt chuẩn vẫn còn xảy ra. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm một cách nghiêm minh hơn.

Trước thực trạng đó, TP.HCM đã đẩy mạnh hoạt động thanh tra đối với các cơ sở sản xuất có lượng khí thải lớn, đồng thời áp dụng hệ thống quan trắc tự động để theo dõi liên tục hoạt động xả thải. Việc giám sát bằng công nghệ giúp cơ quan chức năng kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm, giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm lan rộng.

Cùng với các biện pháp kiểm soát, thành phố cũng khuyến khích doanh nghiệp chuyển đổi sang sử dụng nhiên liệu tái tạo và nhiên liệu sinh khối nhằm giảm phát thải khí nhà kính. Lộ trình di dời các cơ sở sản xuất nằm xen kẽ trong khu dân cư cũng được triển khai từng bước, hướng tới đảm bảo khoảng cách an toàn về môi trường và giảm thiểu ảnh hưởng đến đời sống người dân.

Nhờ sự kết hợp giữa tuyên truyền và chế tài, nhận thức của doanh nghiệp về bảo vệ môi trường đã được nâng lên rõ rệt. Nhiều đơn vị đã chủ động đầu tư hệ thống xử lý chất thải hiện đại, đặc biệt là xử lý nước thải. Đến nay, toàn bộ các khu công nghiệp đang hoạt động trên địa bàn đều được trang bị hệ thống xử lý nước thải tập trung, kèm theo hệ thống quan trắc tự động kết nối dữ liệu trực tiếp về cơ quan quản lý, đảm bảo nước thải sau xử lý đạt tiêu chuẩn quy định.

Hướng tới mục tiêu trở thành đô thị xanh, TP.HCM đặt ra nhiều chỉ tiêu cụ thể đến năm 2030. Thành phố phấn đấu kiểm soát chặt chẽ 100% nguồn phát sinh khí thải lớn, đồng thời yêu cầu tất cả các cơ sở thuộc diện quản lý phải lắp đặt hệ thống quan trắc tự động. Chất lượng không khí được kỳ vọng cải thiện theo từng năm, trong khi tỷ lệ điểm quan trắc nước đạt chuẩn ở lưu vực sông Đồng Nai sẽ đạt từ 85-90%.

Không chỉ dừng lại ở kiểm soát ô nhiễm, thành phố còn hướng đến nâng cao tỷ lệ xử lý và tái chế rác thải bằng công nghệ hiện đại lên 90%, đồng thời đảm bảo toàn bộ các khu công nghiệp, khu chế xuất và khu công nghệ cao có hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn kỹ thuật.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, TP.HCM sẽ triển khai đồng bộ các chương trình quản lý môi trường trong giai đoạn 2025 - 2030, trong đó chú trọng kiểm soát chất lượng nước mặt và không khí. Các “điểm nóng” ô nhiễm sẽ được theo dõi chặt chẽ, đồng thời xây dựng lộ trình xử lý triệt để, đặc biệt trong các lĩnh vực giao thông, xây dựng và công nghiệp.

Một trong những định hướng quan trọng là đổi mới tư duy quản lý, hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật. Thành phố xác định đầu tư cho môi trường chính là đầu tư cho phát triển bền vững lâu dài. Các chỉ tiêu môi trường sẽ được gắn với trách nhiệm của người đứng đầu, đồng thời từng bước tích hợp mục tiêu tăng trưởng carbon thấp vào chiến lược phát triển kinh tế - xã hội.

Bên cạnh đó, bộ máy quản lý môi trường tiếp tục được kiện toàn theo hướng hiện đại, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số. Việc giải quyết thủ tục hành chính sẽ ưu tiên hình thức trực tuyến, giảm tiếp xúc trực tiếp, qua đó nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý.

Với những giải pháp đồng bộ và quyết tâm rõ ràng, TP.HCM đang từng bước khẳng định hướng đi phát triển bền vững, nơi tăng trưởng kinh tế không còn là mục tiêu tách rời mà gắn chặt với bảo vệ môi trường và chất lượng sống của người dân.

Trần Huyền