Không chỉ thịt đỏ hay hải sản, nhiều món ăn quen thuộc trong bữa cơm gia đình chứa hàm lượng purin cao. Nếu ăn thường xuyên, chúng có thể làm tăng axit uric và ảnh hưởng sức khỏe.
Trong suy nghĩ của nhiều người, khi nhắc đến thực phẩm gây tăng axit uric, “thủ phạm” thường là thịt đỏ, nội tạng hay hải sản. Tuy nhiên, ít ai biết rằng một số món ăn quen thuộc hằng ngày thậm chí còn chứa hàm lượng purin cao hơn cả thịt, từ đó âm thầm đẩy cơ thể vào nguy cơ bệnh tật.
Purin là hợp chất tự nhiên có trong cơ thể và thực phẩm, đóng vai trò quan trọng trong cấu trúc DNA và quá trình chuyển hóa năng lượng. Tuy nhiên, khi dư thừa, purin sẽ bị phân hủy thành axit uric. Nếu cơ thể không đào thải kịp, axit uric tích tụ lâu ngày có thể gây ra bệnh gút, sỏi thận và nhiều rối loạn chuyển hóa nguy hiểm.
Hải sản như cá cơm, cá mòi, cá thu, sò điệp và các loại có vỏ (tôm) rất giàu purin
Theo BSCKII Trần Ngọc Lưu Phương - Trưởng khoa Tiêu hóa, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương (TP.HCM) đã từng chia sẻ trên báo VnExpress cho biết: Không chỉ các loại thịt đỏ hay hải sản, nhiều thực phẩm có nguồn gốc thực vật như nấm, giá đỗ hay một số loại rau cũng chứa hàm lượng purin đáng kể. Người có nguy cơ tăng axit uric cần kiểm soát tổng lượng purin trong khẩu phần hằng ngày, thay vì chỉ kiêng khem một vài nhóm thực phẩm quen thuộc.
Theo vị chuyên gia, việc nhiều người “gắn mác” thực phẩm lành mạnh và sử dụng không kiểm soát có thể dẫn đến những hệ lụy không mong muốn. Hiểu sai về dinh dưỡng không chỉ khiến việc kiểm soát bệnh kém hiệu quả mà còn có thể làm tình trạng tăng axit uric trở nên nghiêm trọng hơn theo thời gian.
Vì sao purin dư thừa lại nguy hiểm?
Thực tế, purin không phải “chất độc”. Vấn đề chỉ xảy ra khi chúng ta tiêu thụ quá nhiều thực phẩm giàu purin trong thời gian dài. Khi đó, nồng độ axit uric trong máu tăng cao, dẫn đến nhiều hệ lụy sức khỏe.
Đầu tiên là bệnh gút (gout). Axit uric dư thừa sẽ kết tinh thành các tinh thể urat sắc nhọn lắng đọng tại khớp, gây đau đớn dữ dội, sưng đỏ và viêm khớp cấp tính.
Thứ hai là sỏi thận và suy thận. Axit uric tăng cao khiến lượng axit uric trong nước tiểu cũng tăng, dễ hình thành sỏi. Nếu kéo dài, thận có thể bị tổn thương nghiêm trọng.
Ngoài ra, tăng axit uric còn liên quan đến béo phì, tim mạch, huyết áp cao và tiểu đường type 2, khiến nhiều người không khỏi lo ngại.
Nấm và các loại rau giàu purin, mặc dù cao hơn rau củ thông thường
5 món quen mặt nhưng là “bom purin” nhiều người không ngờ
Điều đáng nói là không chỉ thịt cá, nhiều thực phẩm tưởng chừng “lành mạnh” lại chứa lượng purin rất cao.
Nấm - tưởng lành mạnh nhưng không hề “nhẹ đô”
Nấm, đặc biệt là nấm hương (shiitake), thường xuất hiện trong các món canh, món hầm nhờ hương vị thơm ngon. Tuy nhiên, 100g nấm có thể chứa tới hơn 200mg purin, cao hơn nhiều loại thịt.
Nguyên nhân là do trong quá trình phát triển, nấm tích lũy nhiều axit nucleic - tiền chất tạo ra purin. Với người có axit uric cao, ăn nấm thường xuyên có thể khiến chỉ số này tăng đột biến.
Măng tây - “rau sạch” nhưng vẫn cần ăn đúng cách
Măng tây được xem là thực phẩm lành mạnh nhờ giàu vitamin, ít chất béo và nhiều chất xơ. Thế nhưng, 100g măng tây cũng chứa khoảng 150mg purin.
Điều này khiến nhiều người bất ngờ, bởi măng tây thường được gắn với chế độ ăn “healthy”. Thực tế, với người có nguy cơ gút, ăn quá nhiều măng tây vẫn có thể gây bất lợi.
Giá đỗ - món ăn rẻ nhưng không “vô hại”
Giá đỗ là món ăn quen thuộc, dễ chế biến và được nhiều người yêu thích. Tuy nhiên, trong quá trình nảy mầm, hàm lượng axit nucleic tăng lên đáng kể, kéo theo lượng purin khoảng 140mg/100g.
Nhiều người cho rằng rau thì ăn bao nhiêu cũng được, nhưng với giá đỗ, điều này không hoàn toàn đúng. Ăn quá nhiều vẫn có thể làm tăng axit uric, đặc biệt với người có bệnh nền.
Người bệnh gút (gout) hoặc có axit uric cao nên hạn chế, chỉ nên ăn 1-2 lần/tuần (khoảng 20-30g tươi) và cần ngâm rửa kỹ để giảm purin
Rong biển - bổ dưỡng nhưng không nên lạm dụng
Rong biển giàu khoáng chất như i-ốt, canxi, sắt và thường được dùng trong các món canh. Tuy nhiên, 100g rong biển có thể chứa khoảng 150mg purin.
Nếu thường xuyên ăn canh rong biển hoặc các món cuốn rong biển, lượng purin tích lũy có thể tăng đáng kể. Việc tiêu thụ liên tục mà không kiểm soát dễ khiến axit uric vượt ngưỡng an toàn.
Mầm đậu Hà Lan - “quán quân purin” ít ai ngờ
Ít ai ngờ rằng mầm đậu Hà Lan - loại rau thường xuất hiện trong lẩu hoặc món xào - lại có hàm lượng purin rất cao. 100g có thể chứa tới 500mg purin, vượt xa nhiều loại thực phẩm khác.
Nguyên nhân là do quá trình sinh trưởng mạnh khiến loại rau này tổng hợp lượng lớn axit nucleic. Với người có nguy cơ gút, đây là thực phẩm cần đặc biệt hạn chế.
Làm gì để kiểm soát axit uric hiệu quả?
Trước hết, uống đủ nước giúp cơ thể đào thải axit uric hiệu quả hơn. Bên cạnh đó, nên duy trì cân nặng hợp lý, tập thể dục đều đặn và hạn chế rượu bia.
Ngoài ra, việc khám sức khỏe định kỳ để theo dõi chỉ số axit uric cũng rất quan trọng, đặc biệt với người có tiền sử gút hoặc bệnh chuyển hóa.
Điều nguy hiểm nhất không phải là ăn một món giàu purin, mà là thói quen ăn uống sai lầm kéo dài. Nhiều thực phẩm quen thuộc tưởng vô hại lại có thể trở thành “bom axit uric” nếu tiêu thụ quá mức.
Thay vì kiêng khem cực đoan, điều quan trọng là ăn uống cân bằng, kiểm soát khẩu phần và hiểu rõ những gì mình đang đưa vào cơ thể. Chỉ khi đó, bạn mới có thể chủ động bảo vệ sức khỏe của bản thân và gia đình.
Thùy Linh